Mikroplastiki w kosmetykach – update legislacyjny

Mikroplastiki mają różnorodne, szerokie zastosowania w przemyśle i medycynie. Stosowane są w farmacji, rolnictwie, ogrodnictwie, przemyśle oponiarskim, produktach kosmetycznych, farbach, powłokach, detergentach i produktach do konserwacji. Niestety nieodpowiedzialne zarządzanie odpadami z tworzyw sztucznych doprowadziło do zanieczyszczenia mórz i oceanów plastikiem, w tym jego mniejszymi fragmentami, które niszczą środowisko naturalne.

Mikroplastiki mają różnorodne, szerokie zastosowania w przemyśle i medycynie. Stosowane są w farmacji, rolnictwie, ogrodnictwie, przemyśle oponiarskim, produktach kosmetycznych, farbach, powłokach, detergentach i produktach do konserwacji. Niestety nieodpowiedzialne zarządzanie odpadami z tworzyw sztucznych doprowadziło do zanieczyszczenia mórz i oceanów plastikiem, w tym jego mniejszymi fragmentami, które niszczą środowisko naturalne. Aby zatrzymać emisję mikroplastików do ekosystemów wodnych, w 2018 r. Komisja Europejska przyjęła Strategię Plastikową. Zwróciła się także do Europejskiej Agencji Chemikaliów ECHA o ocenę dowodów naukowych zgodnie z procedurami REACH dotyczącymi ograniczeń w odniesieniu do substancji, które stanowią zagrożenie dla środowiska lub zdrowia ludzi. Efektem pracy ECHA mają być działania regulacyjne na szczeblu Unii Europejskiej w zakresie celowego dodawania mikrodrobin plastiku do różnych rodzajów produktów, między innymi produktów kosmetycznych. Jak obecnie wyglądają ograniczenia dotyczące ich zastosowania w przemyśle kosmetycznym?

Definicja mikroplastiku

Komisja Europejska nie podała oficjalnej definicji mikroplastiku. W styczniu 2019 r., po rocznych badaniach, ECHA opublikowała długo oczekiwaną propozycję ograniczeń stosowania mikroplastików celowo dodawanych do produktów kosmetycznych. W zaproponowanym aneksie do załącznika XV rozporządzenia REACH znalazła się m.in. zaproponowana definicja mikroplastiku. Zgodnie z tą definicją mikroplastik oznacza materiał składający się z cząstek stałych zawierających polimer, do których mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje, i gdzie ≥ 1% wag./wag. cząstek ma wszystkie wymiary 1 nm ≤ x ≤ 5 mm lub, dla włókien, długość 3 nm ≤ x ≤ 15 mm i stosunek długości do średnicy 3. Natomiast mikrogranulki plastikowe dodawane do kosmetyków są to syntetyczne, nierozpuszczalne w wodzie, twarde cząstki polimerów o dowolnym kształcie (kulki, włókna, drobiny) o średnicy mniejszej niż 5 mm.

W dokumencie ECHA znalazła się również lista 19 polimerów zaliczanych do mikroplastików i stosowanych w kosmetykach (Tab.1).

Mikroplastiki z powyższej listy używane są w kosmetykach zmywalnych i niezmywalnych, głównie w pastach do zębów, peelingach pod prysznic, szamponach, cieniach do powiek, eyelinerach, a także emulsjach. Spełniają różnorodne funkcje, m.in. złuszczające, zagęszczające, teksturotwórcze, nadają opalescencję, zabielają masę kosmetyczną, nadają gładkie i jedwabiste odczucia aplikacyjne lub rozświetlający efekt na skórze. Mogą również wchodzić w skład otoczek nośników substancji aktywnych lub być stosowane jako brokat w kosmetykach do makijażu. W przypadku kosmetyków niektóre polimery podlegają wyłączeniu (wyłączenia 4a i 4b), co oznacza, że nie będą ograniczone w stosowaniu, ale ich ilości wprowadzane na rynek będą musiały być zgłaszane do ECHA. Wyłączenie 4a dotyczy substancji lub mieszanin zawierających mikroplastyczne tworzywa sztuczne wykorzystywane do zastosowań przemysłowych, np. produkcji opakowań. Natomiast wyłączenie 5b odnosi się do substancji, które w postaci surowca spełniają definicję mikroplastiku, ale ze względu na trwałą modyfikację ich właściwości fizycznych w gotowym produkcie tracą te cechy, co kwalifikuje je do wyłączenia z zakresu defi nicji.

Pomimo wykluczeń zakres zaproponowanej przez ECHA definicji jest szeroki i poza tworzywami sztucznymi obejmuje również polimery. Nie wszystkie polimery są klasyfikowane jako tworzywa sztuczne, ponieważ w produkcie gotowym nie występują w formie stałej, np. woski i składniki półstałe, a także materiały elastomerowe. Objęcie ich defi nicją mikroplastiku doprowadzi do ograniczeń w stosowaniu, również w kosmetykach niespłukiwalnych, a tym samym do utraty kluczowych funkcji wielu produktów. Dla większości polimerów powszechnie stosowanych w kosmetykach trudno jest znaleźć substancje alternatywne czy zamienniki. Raport ECHA zakłada jednak, że dla wszystkich mikroplastików istnieją substancje alternatywne. W takiej sytuacji należałoby przeprowadzić badania w celu określenia potencjału substancji alternatywnych do polimerów oraz zapewnić czas niezbędny na zmiany w recepturach, testowanie produktu oraz wejście kosmetyku na rynek. Proces ten jest złożony i kosztowny ze względu na wysokie ceny substancji alternatywnych.

Zagrożenia związane z mikroplastikami

Na początek warto zaznaczyć, że mikroplastiki są niebezpieczne dla środowiska, a nie dla skóry. Głównym źródłem zanieczyszczenia wód jest przemysł tworzyw sztucznych, ale mikrogranulki plastikowe dostają się do oceanów również z gospodarstw domowych, gdzie ich źródłem są produkty chemii gospodarczej i kosmetyki. Najbardziej powszechne w kosmetykach były mikrogranulki polietylenu, używane jako drobinki peelingujące w produktach spłukiwalnych. Substancje te niezatrzymane przez filtry podczas procesu uzdatniania wody trafiały do rzek, a następnie do mórz i oceanów, gdzie rozpoczynał się cały łańcuch niekorzystnego oddziaływania na środowisko. Po pierwsze, były one połykane przez morskie zwierzęta i kumulowały się w mięsie ryb, skorupiaków i mięczaków, które z kolei zjadał człowiek. Cząsteczki mikroplastików mogły kumulować się w organizmie ludzkim nie tylko poprzez konsumpcję ryb, ale również picie skażonej wody. Ponadto mikrogranulki adsorbują na swej powierzchni inne toksyczne substancje, takie jak ftalany, bisfenol A, metylortęć, DDT, a także bakterie i wirusy groźne dla organizmów wodnych. Przemysł kosmetyczny dobrowolnie zgodził się na wycofanie z użytku polietylenu do 2020 r. Został on zastąpiony głównie metylocelulozą pochodzenia naturalnego. Szacuje się, że na obszarze Unii Europejskiej zużywa się około 50 tys. ton mikrodrobin plastiku w ciągu roku. W tym samym czasie do środowiska uwalnianych jest około 36 tys. ton (z wyłączeniem uwalniania z materiału wypełniającego sztuczne murawy). Problem środowiskowy, z którego wynika przedstawiona przez ECHA propozycja regulacji, to zanieczyszczenie mórz i oceanów plastikiem (tworzywami sztucznymi), w tym jego rozdrobnionymi kawałkami (mikroplastikami).

Jaki jest udział przemysłu kosmetycznego w emisji mikroplastików do środowiska?

Według Raportu Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody wydanego w 2017 r. udział europejskiego sektora produktów kosmetycznych i produktów higieny osobistej w całkowitej emisji mikroplastików do środowiska wynosi od 0,1% do 2%. Natomiast raport UNEP z 2015 r. podaje, że w 2012 r. łączna ilość mikroplastików wykorzystana w krajach Unii Europejskiej, Norwegii i Szwajcarii do produkcji kosmetyków wyniosła 4360 ton, z czego 93% stanowiły cząstki z polietylenu. Było to powodem dobrowolnego wycofywania z receptur kosmetyków spłukiwalnych, przeznaczonych do złuszczania i mycia skóry mikrogranulek polietylenu przez firmy z europejskiego sektora kosmetycznego. W latach 2012- 2017 ok. 97,6% stałych cząstek z tworzyw sztucznych stosowanych w spłukiwanych produktach zostało wyeliminowanych i zastąpionych zamiennikami pochodzenia naturalnego. Największy udział w zanieczyszczeniu środowiska plastikiem ma przemysł oponiarski, odzieżowy oraz rozpad dużych elementów z tworzyw sztucznych, jednak ECHA szczególnie skupiła się na przemyśle kosmetycznym.

Konsultacje społeczne

W odpowiedzi na zaproponowane ograniczenia dotyczące stosowania mikroplastików celowo dodawanych do produktów przeprowadzono konsultacje społeczne, które w sektorze kosmetycznym dotyczyły producentów i dostawców surowców oraz producentów kosmetyków. Konsultacje trwały od 20 marca do 20 września 2020 r. i dotyczyły analizy zaproponowanego zakresu ograniczeń w stosowaniu mikroplastików w kosmetykach oraz związanych z nim zagrożeń i ryzyka, a także podsumowania kosztów i oceny rzeczywistych korzyści. Analiza ryzyka była przeprowadzana przez producentów surowców w oparciu o drzewko decyzyjne i przygotowany przez ECHA przewodnik. Natomiast producenci kosmetyków odpowiadali w ankiecie na szczegółowe pytania dotyczące:

• minimalnego stężenia mikroplastików w produktach końcowych niezbędnego do spełnienia zamierzonej funkcji danego polimeru, np. zagęstnika czy emulgatora,
• liczby produktów spłukiwanych i niespłukiwanych, w których występują mikroplastiki oraz w jakich stężeniach występują w produkcie,
• dostępności metod analitycznych, dzięki którym można wykryć i ocenić ilościowo zawartość mikroplastików w produktach,
• występowania mikroplastików z zaproponowanej przez ECHA listy jako zanieczyszczeń surowców kosmetycznych oraz określenia ich wyżej wymienionych stężeń,
• tonażu stosowanych mikroplastików, ich funkcji, uwalniania do środowiska oraz ścieżek tych uwolnień,
• kosztów związanych z wprowadzeniem zamienników dla mikroplastików, liczby produktów do przeformułowania oraz czasu potrzebnego na zastąpienie mikroplastików
w recepturach kosmetycznych,
• zagrożenia i ryzyka związanego z zastosowaniem zamienników.

W ramach konsultacji zgłoszono 477 indywidualnych uwag. Szczegóły dotyczące tych konsultacji, w tym udzielone odpowiedzi, które nie są poufne, opublikowano na stronie internetowej ECHA:
https://echa.europa.eu/pl/registry-of-restriction-intentions/-/dislist/details/0b0236e18244cd73/.

Kiedy możemy się spodziewać decyzji Komisji Europejskiej?

Dotychczas Komisja Europejska nie przedstawiła oficjalnej, wiążącej definicji mikroplastiku oraz listy surowców do wycofania lub ograniczenia ich zużycia. Komitety ECHA ds. Oceny Ryzyka (RAC) i ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych (SEAC) w ciągu 15 miesięcy od zakończenia konsultacji społecznych mają wydać końcowe opinie na temat proponowanego ograniczenia. Standardowo okres na wydanie opinii trwa 12 miesięcy, jednak w tym przypadku został wydłużony o 3 miesiące ze względu na otrzymanie znacznej liczby uwag w ramach konsultacji społecznych i złożoność ocenianych kwestii. 10 grudnia 2020 r. komitet RAC/SEAC wydał
opinię na temat ograniczenia stosowania mikroplastików. Obecnie odbywają się publiczne konsultacje, żeby w efekcie przedłożyć końcową opinię Komisji Europejskiej. Komisja rozważy treść opinii i sprawdzi, czy są spełnione warunki wprowadzenia ograniczenia. Następnie przygotuje propozycję zmiany załącznika XVII do rozporządzenia REACH. Państwa członkowskie będą mogły głosować nad propozycją zmiany w Komitecie REACH. Przyjęcie ograniczeń ma nastąpić w 2022 r. W przypadku czasu wprowadzenia ograniczeń w stosowaniu mikroplastików w przemyśle kosmetycznym przewidziane będą okresy przejściowe, jednak na chwilę obecną brak jest danych na ten temat.

Monika Krzyżostan
Kierownik Laboratorium R&D
Dr Koziej Instytut Badań Kosmetyków

Artykuł został opublikowany w kwartalniku "Świat Przemysłu Kosmetycznego" 1/2021

Udostępnij materiał w

Nowości kosmetyczne

  • 3597

    Z SPF czekasz na letni sezon? To błąd!

    Mimo wzrostu świadomości konsumenckiej, z produktów z ochroną UV nadal korzystamy głównie w okresie wiosenno-letnim. Aby zmienić te nawyki i podejście, Pure by Clochee wypuściło na rynek nowy kosmetyk – BB SPF 30 Krem mineralny. Z pewnością będzie to całoroczny sprzymierzeniec dla dobrej kondycji skóry. Jego formuła została opracowana tak, aby spełniał swoje zadania w codziennej pielęgnacji, niezależnie od pory roku. Czego możemy się po nim spodziewać? Czytaj dalej

  • 3551

    Świat u stóp!

    26 kości, 107 mięśni oraz żyły, tętnice i nerwy o całkowitej długości 1,6 km, a także setki tysięcy gruczołów potowych – ludzkie stopy to ewolucyjny majstersztyk. Ale tylko w pełni zdrowe i sprawne stanowią stabilną podporę ciała! Tymczasem coraz więcej Polaków boryka się z dolegliwościami takimi jak nadmierne pocenie czy, w efekcie, z grzybicą. Dlatego o stopy należy dbać w każdym wieku i właściwie pielęgnować je przez cały rok, a bezpiecznych, skutecznych i sprawdzonych dermokosmetyków i wyrobów medycznych szukać w aptekach. Czytaj dalej

  • 3549

    Idea zdrowej pielęgnacji włosów

    Linia Jantar Medica to intensywna kuracja do włosów zniszczonych i wymagających regeneracji z wyciągiem z bursztynu dostępna wyłącznie w aptekach. Wysokie stężenie składników aktywnych oraz rezultaty działania potwierdzone w badaniach konsumenckich to gwarancja skuteczności od pierwszego zastosowania. Czytaj dalej

  • 3546

    Poczuj ZEW zdrowych i lśniących włosów – odkryj nowy szampon do włosów 2w1 z odżywką ZEW for men

    Nowy produkt z węglem drzewnym z Bieszczad w ofercie polskiej marki kosmetyków dla mężczyzn. Czytaj dalej

  • 3540

    Nowość od polskiej marki Olivia Plum – Tonik DASH - nawilżająca esencja tonizująca

    Polska marka kosmetyków naturalnych Olivia Plum wkracza w nowy obszar i poszerza swoje portfolio o kolejny produkt. Debiutancka seria naturalnych toników do twarzy to kosmetyki, nad którymi pracowaliśmy bardzo długo – mówi założycielka marki Ania Śliwińska. Udało nam się, zachowując krótki skład i dobierając wyjątkowe składniki aktywne, nadać im pożądane właściwości. 23 lutego odbył się launch pierwszego z nich – toniku nawilżającego DASH. Czytaj dalej

  • 3503

    tołpa dermo men max efekt. W odpowiedzi na męskie potrzeby.

    Czasy się zmieniają. Współcześni mężczyźni poszukują w kosmetykach już nie tylko skuteczności, ale także innowacji i przyjemności z używania. Dlatego połączyliśmy trendowe składniki z najważniejszymi potrzebami pielęgnacyjnymi mężczyzn, nie rezygnując ze skutecznego działania. Poznajcie nowoczesną i energetyzującą linię tołpa dermo men max efekt. Czytaj dalej

  • 3502

    Naturalnie czyste i świeże pranie z ZIELKO

    Pachnące, świeże oraz czyste pranie, bez zbędnej chemii jest możliwe. Spośród dużego wyboru środków piorących zarówno tych tradycyjnych, jak i naturalnych, można odnaleźć perełki z nienagannym składem, o skutecznym działaniu. Czytaj dalej

  • 3471

    Świąteczne zestawy Roomcays

    Już ostatni dzwonek, by wybrać prezent dla najbliższych. Dla brodaczy świetne będą zestawy marki Roomcays, w których znajdziemy dobre kosmetyki do pielęgnacji wąsów i brody. Czytaj dalej

  • 3468

    ROZBŁYŚNIJ SPOJRZENIEM Z LUMI

    Kto nie marzy o utrzymaniu pięknej i zdrowej skóry wokół oczu? Z myślą o tym, Pure by Clochee stworzyło kolejny fantastyczny produkt, w którym 98 % to składniki pochodzenia naturalnego. Przedstawiamy LUMI krem pod oczy! Czytaj dalej

  • 3455

    Rozgrzej jesień swoim uśmiechem. Moc kurkumy dla zdrowych, białych zębów

    W ajurwedzie, starohinduskiej sztuce leczenia, kurkuma jest doceniana ze względu na swoje właściwości rozgrzewające, oczyszczające i antybakteryjne. Stanowić może nie tylko naturalny suplement zdrowej diety, ale także cenny sekret kosmetycznych receptur. Jako składnik pasty do zębów zapobiega stanom zapalnym jamy ustnej, dba o dziąsła, a także… świetnie smakuje. Eksperci Białej Perły dodatkowo sprzymierzyli ją z koenzymem Q10 dla jeszcze większej skuteczności w walce o zdrowy, biały uśmiech. Czytaj dalej

  • 3447

    Kolejne to(ł)powe nowości w bestsellerowej linii sebio

    Peeling 3 enzymy to absolutny bestseller wśród kosmetyków face care. Wasz ulubieniec, z którym zdążyłyście zaprzyjaźnić się na dobre. Czytaj dalej

  • 3442

    Naturalna pielęgnacja dłoni i paznokci Iwoniczanki

    Mycie rąk jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed rozprzestrzenianiem się wirusów. Niestety, częste mycie wodą z detergentem może powodować nadmierne wysuszenie naskórka, zaczerwienie, a nawet bolesne pęknięcia. Jak zatem dbać o wrażliwą skórę dłoni? Czytaj dalej

  • 3439

    Naturalna sól do kąpieli. Uzdrowisko we własnym domu

    Kąpiele solankowe od stuleci polecane są w celu uzupełnienia terapii uzdrowiskowych. Nie tylko relaksują, ale także upiększają skórę i kojąco wpływają na bolące mięśnie i stawy. Stosowane są w fizjoterapii, a także dla wszystkich, poszukujących regeneracji i odprężenia podczas pobytu w uzdrowisku. Dziś uzdrowisko możesz stworzyć we własnym domu, dzięki Iwonickiej Soli Jodobromowej, produkowanej na bazie naturalnych wód mineralnych przez Uzdrowisko Iwonicz. Czytaj dalej

  • 3434

    Pielęgnacja twarzy pełna natury - nowości od Hagi

    Miłośniczki naturalnej pielęgnacji twarzy mają powody do świętowania. Hagi, rodzinna manufaktura kosmetyczna, wprowadziła na rynek kolejne nowości pełne dobroczynnych surowców. Ofertę firmy wzbogaciły dwa zestawy produktów do różnych typów skóry. Dla osób, które chciałyby spowolnić czas firma przygotowała naturalny regenerujący krem i eliksir anti-aging zawierające polisacharydy z alg, ekstrakt z drzewa Tara oraz beta-glukan. Natomiast dla osób z cerą mieszaną Hagi proponuje krem do twarzy i odżywcze serum olejowe z ekstraktami z jaśminu, frangipani, zielonej herbaty, brzoskwini, cyprysu, bergamotki i róży. Czytaj dalej

  • 3431

    Polska marka kosmetyków podbija nowe rynki zagraniczne. Produkty ZEW for men dostępne w kolejnych krajach w Europie i Azji

    Jesień 2020 roku to dla marki ZEW for men kolejny krok milowy w ekspansji zagranicznej i wkroczenie na nowe rynki Europy i Azji. Produkty ZEW for men są teraz dostępne także w perfumeriach Douglas w Hiszpanii, Niemczech, Estonii i na Łotwie, a od listopada będą również w Rumunii i na Litwie. Marka rozpoczęła także sprzedaż w Skandynawii za pośrednictwem platformy Lyko.com oraz w Azji na Flexlane.co. Czytaj dalej

Czytaj inne

Ciekawostki ze świata

Partner serwisu

Partner serwisu
Partner
serwisu

Współpracujemy z

  •  http://www.kosmetyczni.pl/
  •  http://www.kosmetyka.edu.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-farmaceutycznego.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-kosmetycznego.pl/
  •  http://www.kosmetyki-detergenty.pl/