Druk cyfrowy etykiet w produkcji kosmetyków Kiedy to dobry wybór?

Kiedyś producent wprowadzał nowy krem, który następnie przez stosunkowo długi czas pozostawał na rynku. Skład się nie zmieniał, etykieta się nie zmieniała i projekt też się nie zmieniał, a obecnie sytuacja wygląda inaczej. Składy produktów ulegają zmianom m.in. w związku z aktualizacjami przepisów i regulacji unijnych, a wycofanie jednego ze składników może oznaczać konieczność przygotowania i wydrukowania nowej wersji etykiety¹.

Dodatkowym czynnikiem jest presja czasu, ponieważ konkurencyjne firmy mogą równolegle pracować nad podobnymi produktami i szybciej wprowadzić je na rynek. Etykieta jest jednym z elementów, które mogą wydłużyć cały proces, ponieważ jej produkcja obejmuje kilka etapów: przygotowanie projektu, jego akceptację, przygotowanie matryc i wykrojnika, druk próbny, akceptację kolorystyczną oraz druk właściwego nakładu. Cały pro ces może trwać dwa tygodnie, a niekiedy nawet dłużej2.

Druk cyfrowy nie jest odpowiedzią na każdy problem produkcyjny. W określonych sytuacjach oferuje jednak możliwości, których nie zapewniają tradycyjne technologie druku. Ten tekst pokazuje, w jakich sytuacjach druk cyfrowy etykiet może być korzystnym rozwiązaniem dla producenta kosmetyków, kiedy jest opłacalny finansowo, a kiedy lepiej wybrać inną technologię druku.

Dlaczego etykiety kosmetyczne wymagają częstych zmian

Etykieta kosmetyczna to jedna z najbardziej złożonych etykiet form oznakowania produktu, jakie istnieją. Rozporządzenie do tyczące produktów kosmetycznych określa, jakie informacje muszą znaleźć się na opakowaniu: lista składników INCI, funkcja produktu, sposób użycia, ostrzeżenia, data trwałości lub okres przydatności po otwarciu, numer partii oraz nazwa i adres pod- miotu odpowiedzialnego3. Oznacza to konieczność umieszczenia dużej ilości informacji na stosunkowo niewielkiej powierzchni, a Unia Europejska regularnie aktualizuje listę substancji dozwolonych i zabronionych. Nawet niewielka mała zmiana to potencjalnie nowa wersja etykiety. Do tego coraz więcej producentów, również mniejszych, prowadzi sprzedaż na kilku rynkach. Każ- dy rynek to inna wersja językowa i często inna nazwa produktu. Producent, który sprzedaje w pięciu krajach, potrzebuje minimum pięciu wersji etykiety.

Tu zaczyna się problem z tradycyjnym drukiem. W druku fleksograficznym większe nakłady, np. 50 000 czy 100 000 etykiet, pozwalają uzyskać niską cenę jednostkową, co na etapie kalkulacji kosztów w Excelu, wygląda bardzo korzystnie. Co się dzieje, gdy po miesiącu zmienia się skład? Producent ma 80 000 nieaktualnych etykiet na magazynie. Widziałem to wielokrotnie: palety z etykietami, które trzeba utylizować, a to oznacza bezpośrednią stratę finansową dla firmy.

Dwa scenariusze wejścia z nowym produktem

Producent ma gotową formułę, wybrane opakowanie oraz za­akceptowany projekt etykiety i planuje wprowadzenie produktu na rynek. Trudno jednak przewidzieć, jak nowość zostanie przy­jęta przez konsumentów. Być może produkt szybko znajdzie swoich odbiorców, ale może się też okazać, że cena będzie zbyt wysoka albo nazwa nie będzie wystarczająco trafna. Niewiadomych jest wiele, dlatego załóżmy dwa scenariusze.

Scenariusz pierwszy zakłada, że producent od razu decyduje się na zamówienie 500 000 etykiet w druku fleksograficznym. Przy cenie jednostkowej – przyjmijmy 7 groszy, koszt druku wy­nosi 35 000 zł. Do tego należy doliczyć koszt przygotowania polimerów, około 1000 zł, oraz wykrojnika, około 550 zł. Łączny koszt zamówienia wynosi więc około 36 550 zł. Produkt trafia na rynek, a po trzech miesiącach okazuje się, że konieczna jest zmiana jego składu oraz nazwy, ponieważ konsumenci mylą go z produktem konkurencyjnym. W tym czasie część towaru zdążyła się już sprzedać, jednak producent pozostaje z zapasem 350 000 nieaktualnych etykiet. Przy założonej wartości oznacza to stratę rzędu 24 500 zł, do której dochodzą jeszcze koszty wykonania polimerów, których nie można ponownie wykorzystać.

W scenariuszu drugim producent zamawia 20 000 etykiet w druku cyfrowym. Cena za sztukę jest wyższa, około 30 groszy, czyli łącznie 6000 złotych. Tu nie ma kosztów polimerów ani wykrojnika, jeżeli jest nacinanie laserem. Po trzech miesiącach okazuje się, że trzeba zmienić nazwę, więc producent zamawia kolejne 20 000 etykiet z nową nazwą, bez dużego ryzyka. Jeśli produkt dobrze się sprzedaje i potrzebne są większe nakłady etykiet, druk fleksograficzny staje się bardziej opłacalnym roz­wiązaniem ze względu na niższy koszt jednostkowy.

Duże znaczenie ma również czas realizacji. Etykiety w druku cyfrowym można dostać już po kilku dniach, a w druku flekso­graficznym trzeba czekać na nowe polimery, czasem nawet dwa tygodnie. W tym czasie produkt może być niedostępny na półce. Producenci wprowadzający nowy produkt, często naj­pierw testują rynek, zbierają feedback i dopiero, gdy produkt jest w finalnej wersji, decydują się na druk tradycyjny w więk­szych nakładach.

Wiele wersji i wiele rynków

Ten sam mechanizm działa przy wielu wersjach. Przyjmijmy przykład linii kremów nawilżających w trzech wariantach, każdy z innym składem. Trzy warianty przeznaczone na pięć rynków oznaczają konieczność przygotowania piętnastu wersji etykiet, a po uwzględnieniu dwóch pojemności 50 ml i 100 ml, liczba wzrasta do trzydziestu wersji dla jednej linii produktów. W druku fleksograficznym trzydzieści wersji to trzydzieści zestawów polimerów, po 4-5 kolorów, co może generować istotny koszt jeszcze przed rozpoczęciem właściwego druku. W druku cy­frowym te koszty nie istnieją, ponieważ tworzymy plik i wysy­łamy go do drukarni. Nawet jeśli producent potrzebuje tylko 500 etykiet po litewsku, może zamówić dokładnie taką ilość, bez konieczności drukowania minimalnego nakładu rzędu 3000 czy 5000 sztuk, które później pozostają w magazynie. Zamiast

planować z półrocznym wyprzedzeniem i ryzykować, że coś się zmieni, można reagować na bieżąco i wchodzić ostrożnie na nowe rynki. Do tego dochodzi jeszcze kwestia błędów w tłuma­czeniach. W druku tradycyjnym literówka zauważona dopiero po wydrukowaniu całego nakładu może oznaczać konieczność ponownego poniesienia kosztów druku oraz przygotowania polimerów czy matryc. W druku cyfrowym wystarczy poprawić plik i zamówić nową partię etykiet.

Ten sam mechanizm dotyczy rebrandingu, gdy etykiety muszą zmienić się na wszystkich produktach jednocześnie. Jeden z moich klientów przeprowadzał rebranding kilkunastu produk­tów i sam koszt nowych polimerów do druku fleksograficznego oszacowaliśmy na ponad 17 000 zł. W tym przypadku zdecydo­waliśmy się na druk cyfrowy – bez magazynu, zawsze tyle, ile realnie potrzebował klient. Koszt jednostkowy był wprawdzie nieco wyższy, jednak w ostatecznym rozrachunku rozwiązanie okazało się bardziej opłacalne. Klient trzykrotnie zmieniał nazwę marki, dlatego zastosowanie druku cyfrowego pozwoliło ogra­niczyć ryzyko związane z zamawianiem dużych nakładów.

Edycje limitowane i private label

W branży kosmetycznej istotną rolę odgry­wają edycje limitowane: świąteczne, letnie czy walentynkowe. Każda z nich wymaga odrębnej etykiety, często różniącej się wy­kończeniem lub kolorystyką, a jednocześnie produkowanej w stosunkowo niewielkim nakładzie. Wynika to z samego charakteru edycji limitowanych, które z założenia są do­stępne w ograniczonej liczbie sztuk4. Załóż-my, że producent przygotowuje świąteczną edycję zestawu kremów w nakładzie 3000 kompletów, po trzy produkty w każdym. Oznacza to konieczność przygotowania 9000 etykiet. W przypadku druku fleksograficznego do kosztu samego druku dochodzi przy- gotowanie polimerów i dodatkowych narzę­dzi, przez co przy takim nakładzie koszty stałe stają się wyraźnie odczuwalne. W druku cyfrowym proces jest prostszy – po przygotowaniu projektu i przesłaniu pliku można przejść bezpośrednio do realizacji zamówienia.

Podobnie działa private label: ogromny rynek w branży kosmetycznej, gdzie producent kontraktowy wytwarza krem, a klient oznacza go własną etykietą. Takich klientów mogą być dziesiątki i każdy chce własny design, swoje kolory i swoje logo. Przy druku tradycyjnym każdy klient oznacza osobny zestaw polime­rów i wykrojnik, a przy cyfrowym – osobny plik PDF. Druk cyfrowy pozwala realizować zamówienia po 500 czy 1000 sztuk dla każ­dego klienta bez dużych kosztów. Do tego klienci private label często wprowadzają zmiany, a każda taka zmiana w druku trady­cyjnym oznacza nową matrycę, natomiast w cyfrowym – jedynie nowy plik PDF.

Ryzyko magazynowe, czyli najważniejsza pozycja w rachunku

Popyt na kosmetyki bywa trudny do prze­widzenia. W jednym miesiącu zapotrzebo­wanie może wynosić 10 000 sztuk, w kolej­nym 5 000, a następnie nagle wzrosnąć do 18 000, np. w wyniku wzmianki influencera o produkcie.

W druku tradycyjnym często zamawia się większy nakład, ponieważ pozwala to obni­żyć koszt jednostkowy. Jeśli jednak popyt spadnie, powstają nadwyżki magazynowe, a gdy niespodziewanie wzrośnie – konieczne może być oczekiwanie na dodruk. Dodatkowo etykiety trzeba przechowywać w odpowiednich warunkach, a zastosowany klej ma określoną trwałość. Jeśli firma zamówi100 000 etykiet, a po roku pozostanie jej 30 000 sztuk, może się okazać, że część z nich nie będzie już nadawała się do wykorzystania.

Druk cyfrowy umożliwia natomiast pracę w modelu „drukuj wtedy, kiedy potrzebujesz”. Koszt pojedynczej etykiety jest za- zwyczaj wyższy, ale nie musi to oznaczać wyższego kosztu całkowitego. Firma nie ponosi bowiem kosztów etykiet, które ostatecznie trafiają do utylizacji, ogranicza wydatki związane z magazynowaniem i nie zamraża środków finansowych w nad- miernych zapasach.

Przeprowadziłem taką analizę wspólnie z klientem, producentem kosmetyków naturalnych, posiadającym czternaście pro- duktów w portfolio. Przez dwa lata firma zamawiała duże nakłady etykiet i regularnie część z nich wyrzucała, ponieważ w między- czasie wprowadzano różnego rodzaju zmiany. Analiza wykazała, że choć jednostkowy koszt etykiety cyfrowej byłby wyższy, po uwzględnieniu wszystkich kosztów druk tradycyjny nie okazywał się rozwiązaniem tańszym.

Kiedy druk cyfrowy nie jest najlepszym wyborem?

Przy dużych i stabilnych nakładach. Jeśli firma produkuje jeden krem w jednej wersji i jednej pojemności, a etykieta się nie zmienia, to zamówienie 200 000 sztuk w druku tradycyjnym będzie po prostu tańsze, ponieważ koszty stałe rozkładają się na dużą liczbę etykiet. Drugim aspektem jest odwzorowanie kolorów. W standardowym druku cyfrowym opartym na CMYK nie wszystkie barwy firmowe można uzyskać z taką samą dokładnością jak przy zastosowaniu dedykowanego koloru dodatkowego. Nie oznacza to jednak, że technologia cyfrowa jest zawsze ograniczona do CMYK – wybrane systemy umożliwiają stosowanie rozszerzonego gamutu lub kolorów spot. Dlatego przy szczególnie wymagających barwach korporacyjnych wybór techno- logii powinien zależeć od możliwości konkretnej maszyny i wymaganej tolerancji kolorystycznej.

Jak wybrać technologię Przed wyborem warto przeanalizować:

1. Nakład: Do około 10 000 etykiet druk cyfrowy jest prawie zawsze tań- szy w ujęciu całkowitym. Przy 10 000–30 000 warto porównać oferty, a powyżej 50 000 druk tradycyjny będzie prawdopo- dobnie tańszy, chociaż nie zawsze, dlatego zawsze warto po- rozmawiać z drukarnią.

2. Liczba wersji: Jedna wersja w nakładzie 50 000 sztuk to przewaga fleksografii czy offsetu, ale dziesięć wersji po 5000 sztuk to zupełnie inna kalkulacja.

3. Częstotliwość zmian: Jeśli etykieta zmienia się raz na trzy lata, warto rozważyć druk tradycyjny. Jeżeli zmiany pojawiają się co kilka miesięcy, lepszym rozwiązaniem może być druk cyfrowy.

4. Wymagania jakościowe: Ścisły wymóg odwzorowania koloru Pantone przemawia za drukiem tradycyjnym. Warto jednak poszukać drukarni cyfrowej, która ma możliwość druku kolorów dodatkowych. Takie rozwiązania już istnieją.

5. Czas realizacji: Druk cyfrowy pozwala reagować szybko. Są drukarnie deklarujące realizację nawet w ciągu 24 godzin.

Druk cyfrowy nie jest najlepszym rozwiązaniem na wszystko. Nie uratuje też słabego projektu ani źle dobranego surowca, ale może rozwiązać konkretne problemy.

Sprawdza się przy:

→ krótkich seriach,

→ wielu wersjach językowych,

→ fazie testowej nowego produktu,

→ edycjach limitowanych,

→ produktach private label.

Jednym z obszarów, w których przewagę ma druk fleksograficzny czy offsetowy, są duże i stabilne nakłady jednego produktu. Dobra drukarnia nie proponuje jednej technologii na siłę, tylko pokazuje rozwiązanie, które ma sens biznesowy. Druk cyfrowy nie zawsze jest najlepszym wyborem, ale przy odpowiednim wykorzystaniu może być realnym wsparciem dla producentów.