FEVE i FERVER: badanie dotyczące sortowalności szkła nieprzezroczystego

Europejska branża szkła opakowaniowego publikuje wyniki badań, które mogą istotnie wpłynąć na ocenę recyklingowalności opakowań o ograniczonej przepuszczalności światła. Na zlecenie FEVE, przy wsparciu FERVER, włoski ośrodek badawczy Stazione Sperimentale del Vetro (SSV) przeprowadził analizę dotyczącą transmisyjności szkła nieprzezroczystego i jego identyfikowalności w instalacjach sortujących.

Badanie koncentrowało się na praktycznym aspekcie recyklingu: czy fragmenty szkła o bardzo niskiej przepuszczalności światła są prawidłowo rozpoznawane przez przemysłowe systemy sortowania optycznego w europejskich zakładach przetwarzania stłuczki. Testy przeprowadzono zarówno w warunkach laboratoryjnych, jak i w rzeczywistych instalacjach recyklingowych.

Czym jest szkło nieprzezroczyste?

Szkło nieprzezroczyste (opaque glass) to materiał opakowaniowy o bardzo niskiej przepuszczalności światła, uzyskiwanej poprzez modyfikację składu surowcowego – m.in. dodatki mineralne i zmiany w strukturze szkła. W odróżnieniu od klasycznego szkła bezbarwnego (flint), zielonego czy bursztynowego, jego struktura rozprasza światło, nadając opakowaniu jednolitą, „mleczną” lub całkowicie kryjącą formę.

Właśnie ta ograniczona transmisyjność światła stała się przedmiotem analizy w badaniu SSV – sprawdzano, czy niska przepuszczalność wpływa na możliwość wykrywania materiału przez systemy sortowania optycznego w zakładach przetwarzania stłuczki.

Gdzie szkło nieprzezroczyste wykorzystywane jest w kosmetyce?

Szkło nieprzezroczyste znajduje szerokie zastosowanie w segmencie kosmetyków premium oraz dermokosmetyków. Wykorzystywane jest w opakowaniach kremów pielęgnacyjnych, masek, serum oraz koncentratów, szczególnie tam, gdzie marka chce połączyć wizerunek zaawansowanej technologii z ochroną formulacji przed światłem. Producenci opakowań szklanych wskazują, że ograniczona transmisja promieniowania UV i światła widzialnego jest jednym z argumentów przemawiających za stosowaniem szkła o podwyższonej nieprzezroczystości w przypadku produktów zawierających składniki wrażliwe na degradację fotochemiczną (np. witaminy, retinoidy, niektóre filtry UV).

Z perspektywy technologicznej istotne są również elementy wykończeniowe opakowania. Lakierowanie, sitodruk, metalizowane powłoki czy ciężkie zamknięcia mogą wpływać zarówno na proces sortowania, jak i na jakość uzyskiwanej stłuczki. Dodatkowo w kontekście analiz LCA (Life Cycle Assessment) znaczenie ma masa opakowania – szkło premium jest zazwyczaj cięższe, co przekłada się na ślad transportowy i emisje związane z logistyką.

Wyniki badań

Badania laboratoryjne oraz testy przemysłowe przeprowadzone w dziewięciu zakładach recyklingowych w Europie wykazały, że obecnie stosowane systemy sortowania optycznego są zdolne do prawidłowej identyfikacji fragmentów szkła nieprzezroczystego, o ile jego średnia przepuszczalność światła przekracza około 2,5%. W ramach analizy przetestowano łącznie 2700 kg standaryzowanej stłuczki pochodzącej z różnych typów nieprzezroczystych butelek, a uzyskane wyniki uznano za reprezentatywne dla nowoczesnej infrastruktury recyklingowej funkcjonującej w UE. W praktyce oznacza to, że część opakowań dotychczas postrzeganych jako potencjalnie problematyczne może być skutecznie kierowana do właściwego strumienia materiałowego, a zgromadzone dane empiryczne – według FEVE – mogą stanowić podstawę do dalszych prac normalizacyjnych oraz doprecyzowania europejskich kryteriów oceny recyklingowalności szkła.

Należy jednak podkreślić, że badanie koncentrowało się na parametrze transmisyjności światła i skuteczności identyfikacji materiału w systemach sortowania, a nie na pełnej ocenie cyklu recyklingu konkretnego produktu. Ostateczna recyklingowalność opakowania zależy również od jego składu chemicznego, obecności dekoracji (np. lakierów, sitodruku, metalizacji), konstrukcji zamknięcia oraz lokalnej infrastruktury zbiórki i przetwarzania.

Znaczenie dla branży kosmetycznej i dostawców opakowań

Dla producentów kosmetyków wyniki badania zleconego przez FEVE przy wsparciu FERVER mają bezpośredni wymiar regulacyjny. Zgodnie z rozporządzeniem UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR), opakowania wprowadzane na rynek będą musiały spełniać kryterium recyklingowalności „w praktyce i na skalę przemysłową”. Oznacza to konieczność wykazania, że dany materiał może być skutecznie sortowany i przetwarzany w istniejącej infrastrukturze.

W kontekście rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz planowanych modulowanych opłat środowiskowych, rzeczywista recyklingowalność opakowania może wpływać na koszty wprowadzania produktów kosmetycznych na rynek. Wyniki badania SSV pokazujące możliwość identyfikacji szkła nieprzezroczystego powyżej określonego progu transmisyjności światła stanowią techniczne potwierdzenie, że część takich opakowań może spełniać wymogi „design for recycling”.

Dla dostawców opakowań oznacza to konieczność precyzyjnego dokumentowania parametrów materiałowych (m.in. przepuszczalności światła i kompatybilności ze strumieniem stłuczki) oraz ścisłej współpracy z markami kosmetycznymi przy projektowaniu opakowań. W świetle PPWR oraz rozwijanych europejskich wytycznych Design for Recycling deklaracje ogólne nie będą wystarczające – kluczowe znaczenie będą miały dane techniczne potwierdzające realną sortowalność i przetwarzalność materiału.