CBD w kosmetykach – badanie możliwości i ograniczeń zastosowania

Kannabidiol (CBD) to jeden z najczęściej badanych składników aktywnych występujących w konopiach siewnych (Cannabis sativa). W odróżnieniu od tetrahydrokannabinolu (THC) nie ma właściwości psychoaktywnych, co sprawia, że znajduje zastosowanie w wielu obszarach, również w kosmetyce. W ostatnich latach dynamicznie rozwija się segment tzw. cannabeauty, obejmujący kosmetyki z dodatkiem ekstraktów konopnych. Jak pokazują raporty rynkowe, zarówno liczba dostępnych produktów, jak i zainteresowanie konsumentów systematycznie rosną [1-5]. CBD najczęściej pełni rolę kluczowego składnika aktywnego, ponieważ wykazuje dobrze potwierdzone właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz wspierające nawilżenie skóry [6-10].

CBD charakteryzuje się wysoką lipofilnością, niską rozpuszczalnością w wodzie oraz dużą wrażliwością na światło, temperaturę i procesy utleniania. Czynniki te utrudniają jego stabilność w formulacjach kosmetycznych oraz ograniczają skuteczność przenikania przez barierę naskórkową. Aby poprawić biodostępność i ochronę przed degradacją, opracowano szereg innowacyjnych systemów nośnikowych opartych na nanotechnologii.

Do najczęściej stosowanych należą nanostrukturalne nośniki lipidowe (SLN i NLC), które stabilizują CBD i umożliwiają jego kontrolowane uwalnianie, a także znacząco zwiększają stężenie substancji aktywnej w głębszych warstwach skóry. Podobne właściwości wykazują nanoemulsje, będące układami o rozmiarze cząstek od 20 do 200 nm, które dzięki obecności surfaktantów zwiększają rozpuszczalność CBD oraz ścisły kontakt z warstwą rogową skóry. Równie istotne są liposomy i etosomy. Pierwsze z nich, dzięki budowie fosfolipidowej, mogą łączyć się z lipidami naskórka i ułatwiać transport substancji zarówno hydrofilowych, jak i lipofilowych. Etosomy, zawierające etanol w wysokim stężeniu (20–45%), dodatkowo zwiększają płynność warstwy rogowej, poprawiając przenikanie CBD do głębszych warstw skóry [19-21].

Wykorzystanie nanotechnologicznych systemów nośnikowych, takich jak nanoemulsje, liposomy, etosomy czy nanostrukturalne nośniki lipidowe, stanowi skuteczną strategię zwiększenia stabilności i biodostępności CBD w kosmetologii. Dzięki nim możliwe jest nie tylko ograniczenie degradacji kannabidiolu, ale również poprawa jego kontrolowanego i głębszego przenikania przez skórę.

Pojawia się jednak pytanie: czy CBD to wyłącznie chwilowy trend marketingowy, czy składnik, który może na trwałe zmienić oblicze pielęgnacji skóry?

Właściwości i działanie CBD na skórę

Ludzka skóra posiada własny układ endokannabinoidowy, który uczestniczy w regulacji wielu procesów biologicznych, m.in. proliferacji keratynocytów, produkcji sebum, reakcji zapalnych czy gojenia ran [6,9,10]. CBD, oddziałując na receptory tego układu, może korzystnie wpływać na jej kondycję. Badania wskazują, że wykazuje ono właściwości przeciwzapalne, co pomaga ograniczać podrażnienia i zaczerwienienia, a także antyoksydacyjne, dzięki czemu redukuje stres oksydacyjny odpowiedzialny za przyspieszone starzenie skóry [8-10]. Badania wykazały, że CBD może hamować rozwój bakterii, w tym Cutibacterium acnes – głównego drobnoustroju odpowiedzialnego za trądzik. W połączeniu z jego właściwościami regulującymi wydzielanie sebum i ograniczającym nadmierne namnażanie komórek, wskazuje to na duży potencjał CBD jako składnika wspierającego terapię trądziku [14,15]. Dodatkowo istnieją przesłanki, że wspiera proces gojenia ran, m.in. poprzez stymulację regeneracji fibroblastów [6,10]. Z kolei wyniki badań z 2024 roku sugerują, iż stosowanie kremu z CBD może chronić skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA, zmniejszając uszkodzenia komórkowe oraz ryzyko mutacji DNA [7].
Choć wymienione efekty wymagają jeszcze szerszego potwierdzenia w badaniach klinicznych, już teraz budzą duże zainteresowanie środowiska dermatologicznego [6,7].

W badaniu obejmującym 19–20 osób zastosowanie kremu z nanokapsułkowanym kannabidiolem przez 14 dni (dwa razy dziennie) przed ekspozycją na promieniowanie UV skutkowało istotnym zmniejszeniem rumienia, redukcją uszkodzeń DNA oraz zmian komórkowych w porównaniu z placebo [17].
W innym badaniu klinicznym dziewięciu pacjentów z atopowym zapaleniem skóry poddano ośmiotygodniowej terapii maścią zawierającą 30% CBD i 5% CBG, co przełożyło się na lepsze nawilżenie skóry, zmniejszenie świądu i remisję zmian chorobowych [18].

Na rynku dostępne są liczne produkty zawierające CBD – od kremów i serum, przez balsamy i maski, aż po kosmetyki ochronne z filtrem SPF oraz preparaty do pielęgnacji włosów [1-5].
Potencjalne korzyści w poszczególnych kategoriach skóry:

• Skóra trądzikowa – CBD może regulować produkcję sebum i ograniczać stany zapalne [9].
• Skóra wrażliwa i atopowa – działanie łagodzące i barierowe wskazuje na możliwość stosowania w dermokosmetykach [9].
• Skóra dojrzała – dzięki działaniu antyoksydacyjnemu CBD może spowalniać procesy starzenia [10].

Nowym kierunkiem jest stosowanie nanokapsułkowania CBD, które poprawia biodostępność i stabilność substancji aktywnej w formulacjach kosmetycznych [4,7]. Takie innowacje mogą decydować o konkurencyjności marek w kolejnych latach.

Aspekty prawne i regulacyjne

Rynek kosmetyków zawierających ekstrakty konopi indyjskich rozwija się dynamicznie, jednak jego rozwój jest silnie uzależniony od złożonego otoczenia prawnego. Kluczowe jest wyraźne rozróżnienie między konopiami włóknistymi (hemp) a marihuaną – kryterium to opiera się głównie na zawartości psychoaktywnego THC. W zależności od kraju produkty o niskiej zawartości THC (zwykle <0,2–0,3%) mogą być legalnie stosowane w kosmetykach, podczas gdy produkty o wyższej zawartości THC podlegają rygorystycznym ograniczeniom lub są całkowicie zabronione [16].

Unia Europejska – CBD jest dopuszczone do stosowania jako składnik kosmetyczny, pod warunkiem spełnienia wymogów Rozporządzenia (WE) 1223/2009, w tym przygotowania raportu bezpieczeństwa i prowadzenia dokumentacji PIF. Regulacja zakazuje deklarowania właściwości leczniczych [11].

Polska – zgodnie z interpretacją Głównego Inspektoratu Sanitarnego, w kosmetykach można stosować wyłącznie ekstrakty z konopi siewnych zawierające THC <0,2–0,3%. Produkty nie mogą sugerować działania terapeutycznego [12,13].

Novel Food – w przypadku suplementów CBD traktowane jest jako „nowa żywność”, natomiast w kosmetykach dopuszczone jest wyłącznie pod warunkiem zachowania bezpieczeństwa i odpowiedniego pochodzenia [11].

Choć wyniki badań nad CBD są obiecujące, nadal istnieje wiele barier w jego szerokim zastosowaniu. Najważniejsze z nich to brak wystarczających badań klinicznych – większość dostępnych danych pochodzi z badań in vitro lub na zwierzętach [6,8–10]. Dodatkowym problemem jest nierówna jakość produktów, często odbiegająca od deklaracji producentów [1-5]. Wyzwanie stanowi także wizerunek – część konsumentów wciąż błędnie utożsamia CBD z psychoaktywnym THC, co komplikuje komunikację marketingową [5]. Dlatego równie istotne jak dalsze badania pozostaje edukowanie zarówno specjalistów, jak i konsumentów.

Producentom nakłada się także obowiązek zapewnienia przejrzystości etykietowania – wszystkie składniki, ich stężenia oraz potencjalne alergeny muszą być jasno wyszczególnione. Rygorystyczne standardy kontroli jakości i testowania mają zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność produktów oraz chronić konsumentów przed wprowadzaniem w błąd. Branża napotyka główne trudności związane z niejednolitym otoczeniem prawnym w różnych krajach. Firmy muszą jednocześnie spełniać ogólne wymogi dla kosmetyków oraz specyficzne regulacje dotyczące konopi, co w praktyce oznacza konieczność ciągłego monitorowania prawa w różnych regionach. Ograniczenia w prowadzeniu badań nad nowymi formułami kosmeceutyków utrudniają rozwój innowacyjnych produktów. Równolegle do wyzwań prawnych, istotnym elementem sukcesu branży jest edukacja konsumentów. Wciąż utrzymują się błędne przekonania dotyczące psychoaktywności CBD i THC, które mogą negatywnie wpływać na postrzeganie produktów konopnych. Dlatego producenci coraz częściej prowadzą działania edukacyjne, obalają mity i promują transparentną komunikację, co wzmacnia zaufanie do kosmetyków z konopi indyjskich. Przyszłość regulacyjna rynku kosmeceutyków konopnych zależy od dalszej harmonizacji przepisów w skali międzynarodowej, rozwoju badań klinicznych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo produktów oraz tworzenia obiektywnych narzędzi pomiarowych do oceny efektów stosowania kosmeceutyków. Działania te pozwolą branży na odpowiedzialne wprowadzanie innowacyjnych produktów, zapewniając konsumentom bezpieczeństwo i pewność wyboru [16].

Rynek i perspektywy rozwoju

Rynek kosmetyków zawierających CBD odnotowuje bardzo szybki rozwój. Według prognoz Fortune Business Insights jego wartość wzrośnie z 1,77 mld USD w 2024 r. do 5,68 mld USD w 2032 r. (CAGR 15,9%) [1]. Allied Market Research przewiduje wzrost z 1,5 mld USD w 2023 r. do 8,9 mld USD w 2033 r. (CAGR 19,5%) [2], natomiast Future Market Insights szacuje, że w tym samym roku rynek może osiągnąć nawet 32,8 mld USD (CAGR 25,7%) [3]. Najszybciej rośnie sprzedaż w regionie Azji i Pacyfiku oraz online, co potwierdzają analizy Straits Research i Grand View Research [4,5]. Ważnym trendem stają się także rozwiązania proekologiczne, m.in. wykorzystanie biodegradowalnych opakowań oraz rozwój segmentu kosmetyków naturalnych.

CBD w kosmetykach to segment o znaczącym potencjale – zarówno ze względu na unikalne właściwości biologiczne, jak i silny walor marketingowy. Jednocześnie jego rozwój napotyka istotne przeszkody, takie jak ograniczona liczba badań klinicznych, brak spójnych regulacji prawnych oraz duże zróżnicowanie jakościowe dostępnych preparatów.

Aby kannabidiol mógł stać się stałym i uznanym składnikiem w branży kosmetycznej, konieczne są dalsze prace badawcze potwierdzające jego skuteczność i bezpieczeństwo, harmonizacja przepisów na poziomie europejskim oraz działania edukacyjne i większa przejrzystość ze strony producentów.

CBD nie należy więc traktować wyłącznie jako chwilowej mody – przy odpowiedzialnym podejściu ma realną szansę zająć trwałe miejsce w nowoczesnej kosmetologii.