Integrowana produkcja roślin kontra rolnictwo konwencjonalne: kluczowe różnice i korzyści dla gospodarstwa i konsumenta

Integrowana produkcja roślin w Polsce szybko zyskuje na znaczeniu po wprowadzeniu dopłat w ramach ekoschematów. W 2025 roku certyfikowany areał osiągnął blisko 556 tys. ha, czyli o 62,5% więcej niż rok wcześniej, a liczba certyfikatów przekroczyła 32,5 tys.

Dominują uprawy polowe – kukurydza, pszenica i rzepak to niemal 69% certyfikowanej powierzchni¹.

Co to jest integrowana produkcja roślin?

Integrowana produkcja roślin (IP) to dobrowolny, certyfikowany system jakości obejmujący uprawę od wyboru stanowiska i odmiany po zbiór, zgodnie z metodyką zatwierdzoną przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa (GIORiN).

System regulują m. in.:

• Ustawa z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin;
  
• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 czerwca 2013 r. w sprawie dokumentowania działań związanych z integrowaną produkcją roślin.
  

Najważniejsze zasady integrowanej produkcji roślin

Producent:

• Ogranicza choroby, szkodniki i chwasty przez płodozmian, agrotechnikę i dobór odmian.
  
• Monitoruje uprawy i stosuje tylko, gdy są uzasadnione.
  
• Najpierw stosuje skuteczne metody niechemiczne.
  
• Dostosowuje nawożenie do potrzeb roślin, m.in. na podstawie analiz gleby lub materiału roślinnego.
  
• Prowadzi notatnik IP i poddaje gospodarstwo kontroli jednostki certyfikującej.

IP dopuszcza nawozy mineralne i chemiczne środki ochrony roślin, ale ich stosowanie musi odpowiadać potrzebom uprawy, metodyce i etykiecie. Integrowana produkcja roślin nie jest rolnictwem ekologicznym.

Integrowana produkcja a integrowana ochrona roślin

Integrowana ochrona roślin obejmuje zapobieganie i zwalczanie agrofagów i obowiązuje wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin. W IP jest jednym z elementów obok zmianowania, nawożenia, odmian, higieny i dokumentacji.

Czym integrowana produkcja roślin różni się od rolnictwa konwencjonalnego?

Obszar	Integrowana produkcja roślin	Rolnictwo konwencjonalne
Podstawa uprawy	Metodyka dla gatunku.	Technologia zgodna z prawem.
Zakres wymagań	Jeden standard: stanowisko, odmiana, zmianowanie, nawożenie, ochrona, higiena, zbiór.	Odrębne przepisy, bez jednego standardu gatunkowego.
Nawożenie	Według potrzeb roślin, m.in. na podstawie analiz.	Ustalane zgodnie z przepisami.
Ochrona przed agrofagami	Monitoring, pierwszeństwo metod niechemicznych, chemiczne tylko gdy uzasadnione.	Integrowana ochrona: zapobieganie, monitoring, ograniczanie zbędnych zabiegów.
Środki ochrony roślin	Dopuszczone dla uprawy, w wykazie IP, stosowane zgodnie z etykietą.	Dopuszczone dla uprawy, stosowane zgodnie z etykietą i prawem.
Dokumentacja	Notatnik IP – podstawa kontroli i certyfikacji.	Dokumentacja wymagana prawem, np. ewidencja zabiegów.
Kontrola	Jednostka certyfikująca sprawdza uprawę, dokumentację, środki, sprzęt i metodykę.	Możliwa kontrola urzędowa.
Badania	Próbki u min. 20% producentów w rejestrze, głównie przy podejrzeniu niezgodności.	Możliwe w nadzorze nad bezpieczeństwem żywności.
Pozostałości	Przekroczenie limitów środków ochrony, azotanów, azotynów lub metali ciężkich wyklucza certyfikat.	Obowiązują limity bezpieczeństwa.

Jakie korzyści daje integrowana produkcja roślin – producentowi i konsumentowi?

• Dodatkowa płatność 

W ekoschemacie „Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin” w 2025 r. stawki wynosiły:

• 1185,24 zł/ha upraw sadowniczych,
• 1069,41 zł/ha jagodowych,
• 505,18 zł/ha rolniczych,
• 1069,41 zł/ha warzywnych.

Przy większym areale płatność może pokryć znaczną część kosztów szkolenia, analiz, kontroli i certyfikacji oraz zwiększyć dochód

• Niższe koszty nawożenia i ochrony

Analizy pomagają dobrać nawożenie, a monitoring ogranicza zbędne opryski, zużycie środków i wydatki.

• Lepsza kondycja gleby i upraw

IP ogranicza wyczerpywanie gleby, zachwaszczenie, choroby i szkodniki związane z częstą uprawą tego samego gatunku, sprzyjając stabilniejszym plonom.

• Większa wiarygodność

Certyfikat potwierdza zgodność z metodyką, dokumentację i kontrolę. Może ułatwić spełnienie wymagań odbiorców, np. przetwórców i sieci handlowych, oraz wzmocnić pozycję negocjacyjną.

• Dodatkowa weryfikacja bezpieczeństwa

IP ogranicza nadmierne nawożenie i nieuzasadnione zabiegi, a kontrola i badania próbek wykrywają przekroczenia limitów środków ochrony roślin, azotanów, azotynów i metali ciężkich.

• Mniejsze obciążenie środowiska

Precyzyjne nawożenie ogranicza wymywanie składników do wód, a metody niechemiczne – wpływ środków ochrony na organizmy pożyteczne. IP uwzględnia też bioróżnorodność i krajobraz.

Jak uzyskać certyfikat integrowanej produkcji roślin?

1. Sprawdź metodykę

Certyfikować można tylko gatunki z metodykami IP zatwierdzonymi przez GIORiN. Sprawdź obowiązkowe czynności i listę kontrolną, m.in. stanowisko, przedplon, odmianę i terminy analiz gleby.

2. Ukończ szkolenie i wybierz jednostkę

Uzyskaj zaświadczenie ze szkolenia dla danej grupy upraw lub dokument o zwolnieniu, a następnie wybierz upoważnioną jednostkę certyfikującą, np. PCBC.

3. Zgłoś uprawę

Zgłoszenie składa się co roku:

• dla roślin jednorocznych – co najmniej 14 dni przed siewem lub sadzeniem;
• dla wieloletnich – do 1 marca.

Spóźnione można przyjąć, jeśli możliwe są weryfikacja i kontrola, nie później niż w dniu siewu lub sadzenia, a dla wieloletnich – po rozpoczęciu wegetacji. Podaj gatunki, odmiany, miejsce i powierzchnię oraz dołącz dokument szkolenia lub zwolnienia.

4. Prowadź notatnik IP

Dokumentuj nawożenie, obserwacje agrofagów, zabiegi, środki, analizy i działania higieniczno-sanitarne zgodnie z przebiegiem uprawy.

5. Przejdź kontrolę i podaj plon

Jednostka sprawdza gospodarstwo, dokumentację i realizację metodyki oraz może pobrać próbki. Przed certyfikacją złóż oświadczenie o zgodności z IP i podaj gatunki, odmiany, powierzchnię i plon. Certyfikat obowiązuje przez okres sprzedaży, maks. 12 miesięcy.