Wpływ cyklu dobowego na kondycję skóry

Skóra spełnia wiele funkcji włączając w to funkcję barierową i regulację temperatury ciała. Ekspozycja skóry na promieniowanie UV oraz zmiany temperatury otoczenia różnią się znacząco w ciągu dnia i nocy. Dlatego nie powinno dziwić, że wiele biofizycznych i fizjologicznych parametrów skóry człowieka podlega periodycznym, dobowym fluktuacjom. Wraz ze zmianą pory dnia zmieniają się parametry skóry takie jak jej temperatura, nawilżenie, produkcja sebum, pH, transepidermalna utrata wody (TEWL) oraz odporność na promieniowanie UV.

Każde zakłócenie naturalnie biegnącego rytmu dobowego człowieka znajduje odzwierciedlenie w pogorszeniu kondycji psychicznej, ale i fizycznej. Nowoczesny styl życia związany z dużym narażeniem na stres, wielogodzinnym czasem pracy przy komputerze, częstymi podróżami i problemami ze snem niepodważalnie wpływają na nasz wygląd zewnętrzny i kondycję skóry. Wszystko przez desynchronizację zegara biologicznego organizmu z rytmem dobowym.

Nadrzędnym zegarem biologicznym w ciele człowieka są jądra nadskrzyżowaniowe (SCN) będące skupiskiem neuronów zlokalizowanym w mózgu. SCN synchronizują pracę całego organizmu oraz koordynują informacje docierające zarówno ze środowiska zewnętrznego, jak i z jego wnętrza. Kontrolują dobowe oscylacje ekspresji genów za pomocą genów zegarowych, do których można zaliczyć geny clock, bmal, per oraz cry. Heterodimery białkowe CLOCK i BMAL1 działają jako aktywatory transkrypcji pewnych genów docelowych. Wśród tych genów docelowych są też „negatywne” czynniki- rodzina genów cryptochrom (Cry) i period (Per). Po translacji i dimeryzacji, utworzony kompleks PER/CRY, przenosi się do jądra gdzie hamuje aktywność kompleksu CLOCK/BMAL1. W konsekwencji poziom transkrypcji per i cry zmniejsza się, a następnie mniej jest syntetyzowanych białek PER i CRY. Białka PER i CRY tworzą zatem samopodtrzymujący się 24-godzinny rytm ekspresji genów. Szacuje się, że z cyklem dobowym związana jest regulacja aż 20% genów człowieka. Obecnie wiemy, że swoiste oscylatory okołodobowe występują w kilku głównych typach komórek skóry, w tym keratynocytach naskórka i mieszków włosowych, fibroblastach skórnych, melanocytach [1,2] oraz tkance tłuszczowej [3].

Komórki skóry a stres środowiskowy

Komórki skóry ze względu na bezpośredni wpływ środowiska zewnętrznego nieustannie są narażone na zakłócenie wewnętrznej homeostazy. Do środowiskowych stresorów można zaliczyć m. in. promieniowanie UV, nagłe zmiany temperatury, urazy chemiczne i fizyczne oraz infekcje bakteryjne. Zegar okołodobowy w odpowiedzi na stres środowiskowy moduluje reakcje skórne by zniwelować efekt zakłócenia, wykorzystując do tego zaawansowane mechanizmy naprawcze. Dzieję się tak np. po ekspozycji na promieniowanie słoneczne lub inne sztuczne źródła światła gdzie dochodzi do uszkodzenia DNA i destrukcji komórek skóry prowadząc do fotostarzenia. Z kilku różnych możliwych sposobów naprawy DNA co najmniej jeden jest skorelowany z cyklem okołodobowym- Naprawa Wycinków Nukleotydowych (NER). NER jest regulowany w sposób okołodobowy poprzez jedno z kluczowych białek rozpoznających uszkodzenia, białko XPA. Co ciekawe XPA jest stymulowane przez SIRT1, co jest interesujące, gdy zdajemy sobie sprawę, że aktywność SIRT1 okazała się proporcjonalna do długości życia. [4] Oprócz SIRT1 i SIRT3 wykazano, że SIRT6 jest krytycznym regulatorem transkrypcji okołodobowej, odpowiedzialnej za utrzymanie homeostazy metabolicznej. [5]

Stres oksydacyjny jako kluczowy czynnik procesu starzenia

Uszkodzenie DNA, białek albo innych komponentów komórkowych w wyniku np. ekspozycji na promieniowanie UV, może być wskaźnikami starzenia się skóry. Jednym z kluczowych czynników, które są zaangażowane w proces starzenia jest stres oksydacyjny. Dziś wiadomo, że w regulacji stresu oksydacyjnego i rytmów okołodobowych w skórze jest zaangażowanych kilka ścieżek sygnałowych i wiele bioaktywnych cząsteczek. Ważne przykłady cząsteczek łączących te dwa systemy obejmują: serotoninę (hormon szczęścia, prekursor melatoniny), melatoninę (silny przeciwutleniacz i hormon snu), melaninę oraz witaminy A i D. Synteza melaniny i witaminy D jest zależna od światła słonecznego i odbywa się w sposób okołodobowy. W przypadku zakłócenia rytmu okołodobowego produkcja tych czynników ochronnych jest zagrożona, co pozwala osiągnąć nieodwracalny poziom stresu oksydacyjnego w komórkach i zakłócić ważne procesy regulacyjne. Inne hormony ochronne i witaminy związane z rytmem okołodobowym, takie jak melatonina i witamina A, są również ważne w regulacji stanów okołodobowych i potencjału redoks skóry. Gdy wszystkie te systemy działają w zgodzie, pozwala to na optymalną ochronę i funkcjonowanie komórek skóry. Jeśli jednak jakakolwiek część tego złożonego systemu jest uszkodzona lub rozregulowana, może to przełożyć się na problemy dla całego organizmu. [6]

Na poziomie komórkowym melatonina wykazuje właściwości antyutleniające ale przede wszystkim globalnie wpływa na organizm poprzez regulację snu i czuwania. Produkcja melatoniny przez szyszynkę rozpoczyna się w późnych godzinach wieczornych, około godziny 20-21 i kończy się nad ranem. Gdy do oka trafia światło, wydzielanie melatoniny maleje, a jej stężenie we krwi obniża się. Najsilniejsze działanie wywiera przy tym światło niebieskie. Sztuczne źródła światła takie jak ekrany telewizorów, komputerów i telefonów komórkowych należą więc do silnych bodźców świetlnych hamujących syntezę melatoniny. Nadmierna ekspozycja na te promienie jest jednym z powodów trudności z zasypianiem i bezsenności. Wraz ze starzeniem się organizmu dochodzi do zwapnienia szyszynki, co zmniejsza ilość zsyntezowanej melatoniny (dlatego osoby w wieku 80 i więcej lat mają problemy ze snem, często sypiają w dzień i budzą się wcześnie rano). Udowodniono, że zaburzenia snu wpływają na starzenie się skóry w zakresie osłabionej regeneracji i integralności komórek jak też słabsze gojenie się ran. Oprócz tego zmniejsza się produkcja kolagenu i różnicowanie komórkowe, a wzrasta lipogeneza.

Podsumowanie

Zrozumienie zależności łączących cykl okołodobowy człowieka z fizjologią jego skóry jest kluczem do doboru pielęgnacji na miarę 21. wieku. Być może już niebawem za przyczyną odpowiednio dobranych kosmetyków będziemy w stanie przeciwstawiać się negatywnym czynnikom zaburzającym nasz zegar biologiczny bądź objawowo pomagać skórze w niwelowaniu uszkodzeń.

[1] Zanello i in., „Expression of the Circadian Clock Genes clock and period1 in Human Skin.”, Journal of Investigative Dermatology, 2000
[2] Lin K.K. i in., „Circadian Clock Genes Contribute to the Regulation of Hair Follicle Cycling”, https://doi.org/10.1371/journal.pgen.1000573, 2009
[3] Solt L.A. i in. „The REV-ERBs and RORs: molecular links between circadian rhythms and lipid homeostasis.”, Future Med Chem. 2011
[4] Wilking M. i in. „Circadian Rhythm Connections to Oxidative Stress: Implications for Human Health”; ANTIOXIDANTS & REDOX SIGNALING, 2013
[5] Masri S. „Sirtuin-Dependent Clock Control: New Advances in Metabolism, Aging and Cancer”, Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2015
[6] Ndiay M. A. i in.; Skin, Reactive Oxygen Species, and Circadian Clocks. ANTIOXIDANTS & REDOX SIGNALING, 2014

Agnieszka Radzikowska
Specjalista ds. badań in vivo
Centrum Naukowo-Badawcze Dr Irena Eris

Artykuł został opublikowany w kwartalniku "Świat Przemysłu Kosmetycznego" 3/2020

Udostępnij materiał w

Nowości kosmetyczne

  • 3177

    BASF: Nowa koncepcja spersonalizowanych kosmetyków

    Coraz więcej osób uważa czynności pielęgnacyjne za klucz do indywidualizmu i różnorodności. BASF spełnia rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące produktów kosmetycznych odzwierciedlających ich indywidualne potrzeby i niuanse ich codziennego życia dzięki nowej koncepcji spersonalizowanych kosmetyków. Czytaj dalej

  • 3503

    tołpa dermo men max efekt. W odpowiedzi na męskie potrzeby.

    Czasy się zmieniają. Współcześni mężczyźni poszukują w kosmetykach już nie tylko skuteczności, ale także innowacji i przyjemności z używania. Dlatego połączyliśmy trendowe składniki z najważniejszymi potrzebami pielęgnacyjnymi mężczyzn, nie rezygnując ze skutecznego działania. Poznajcie nowoczesną i energetyzującą linię tołpa dermo men max efekt. Czytaj dalej

  • 3502

    Naturalnie czyste i świeże pranie z ZIELKO

    Pachnące, świeże oraz czyste pranie, bez zbędnej chemii jest możliwe. Spośród dużego wyboru środków piorących zarówno tych tradycyjnych, jak i naturalnych, można odnaleźć perełki z nienagannym składem, o skutecznym działaniu. Czytaj dalej

  • 3471

    Świąteczne zestawy Roomcays

    Już ostatni dzwonek, by wybrać prezent dla najbliższych. Dla brodaczy świetne będą zestawy marki Roomcays, w których znajdziemy dobre kosmetyki do pielęgnacji wąsów i brody. Czytaj dalej

  • 3468

    ROZBŁYŚNIJ SPOJRZENIEM Z LUMI

    Kto nie marzy o utrzymaniu pięknej i zdrowej skóry wokół oczu? Z myślą o tym, Pure by Clochee stworzyło kolejny fantastyczny produkt, w którym 98 % to składniki pochodzenia naturalnego. Przedstawiamy LUMI krem pod oczy! Czytaj dalej

  • 3455

    Rozgrzej jesień swoim uśmiechem. Moc kurkumy dla zdrowych, białych zębów

    W ajurwedzie, starohinduskiej sztuce leczenia, kurkuma jest doceniana ze względu na swoje właściwości rozgrzewające, oczyszczające i antybakteryjne. Stanowić może nie tylko naturalny suplement zdrowej diety, ale także cenny sekret kosmetycznych receptur. Jako składnik pasty do zębów zapobiega stanom zapalnym jamy ustnej, dba o dziąsła, a także… świetnie smakuje. Eksperci Białej Perły dodatkowo sprzymierzyli ją z koenzymem Q10 dla jeszcze większej skuteczności w walce o zdrowy, biały uśmiech. Czytaj dalej

  • 3447

    Kolejne to(ł)powe nowości w bestsellerowej linii sebio

    Peeling 3 enzymy to absolutny bestseller wśród kosmetyków face care. Wasz ulubieniec, z którym zdążyłyście zaprzyjaźnić się na dobre. Czytaj dalej

  • 3442

    Naturalna pielęgnacja dłoni i paznokci Iwoniczanki

    Mycie rąk jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed rozprzestrzenianiem się wirusów. Niestety, częste mycie wodą z detergentem może powodować nadmierne wysuszenie naskórka, zaczerwienie, a nawet bolesne pęknięcia. Jak zatem dbać o wrażliwą skórę dłoni? Czytaj dalej

  • 3439

    Naturalna sól do kąpieli. Uzdrowisko we własnym domu

    Kąpiele solankowe od stuleci polecane są w celu uzupełnienia terapii uzdrowiskowych. Nie tylko relaksują, ale także upiększają skórę i kojąco wpływają na bolące mięśnie i stawy. Stosowane są w fizjoterapii, a także dla wszystkich, poszukujących regeneracji i odprężenia podczas pobytu w uzdrowisku. Dziś uzdrowisko możesz stworzyć we własnym domu, dzięki Iwonickiej Soli Jodobromowej, produkowanej na bazie naturalnych wód mineralnych przez Uzdrowisko Iwonicz. Czytaj dalej

  • 3434

    Pielęgnacja twarzy pełna natury - nowości od Hagi

    Miłośniczki naturalnej pielęgnacji twarzy mają powody do świętowania. Hagi, rodzinna manufaktura kosmetyczna, wprowadziła na rynek kolejne nowości pełne dobroczynnych surowców. Ofertę firmy wzbogaciły dwa zestawy produktów do różnych typów skóry. Dla osób, które chciałyby spowolnić czas firma przygotowała naturalny regenerujący krem i eliksir anti-aging zawierające polisacharydy z alg, ekstrakt z drzewa Tara oraz beta-glukan. Natomiast dla osób z cerą mieszaną Hagi proponuje krem do twarzy i odżywcze serum olejowe z ekstraktami z jaśminu, frangipani, zielonej herbaty, brzoskwini, cyprysu, bergamotki i róży. Czytaj dalej

  • 3431

    Polska marka kosmetyków podbija nowe rynki zagraniczne. Produkty ZEW for men dostępne w kolejnych krajach w Europie i Azji

    Jesień 2020 roku to dla marki ZEW for men kolejny krok milowy w ekspansji zagranicznej i wkroczenie na nowe rynki Europy i Azji. Produkty ZEW for men są teraz dostępne także w perfumeriach Douglas w Hiszpanii, Niemczech, Estonii i na Łotwie, a od listopada będą również w Rumunii i na Litwie. Marka rozpoczęła także sprzedaż w Skandynawii za pośrednictwem platformy Lyko.com oraz w Azji na Flexlane.co. Czytaj dalej

  • 3428

    Lawendowe nowości od SYLVECO

    Długie – krótkie, swobodnie opadające… Zdrowe i lśniące włosy stanowią nasz atut niezależnie od fryzury, a odpowiednio dobrany kosmetyk do pielęgnacji, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu ich prawidłowej kondycji. Włosy, w zależności od typu, wymagają jednak szczególnej troski, aby zachwycały zdrowym wyglądem. Czytaj dalej

  • 3425

    Wszystko w twoich rękach - nowa marka kosmetyków do pielęgnacji dłoni Shehand od jesieni na polskim rynku

    Polscy konsumenci już od 6 lat dbają o swoje stopy przy pomocy kosmetyków SheFoot i ManFoot. Dzięki nim codzienna pielęgnacja stóp stała się jedną z przyjemniejszych chwil w ciągu dnia. SHE Cosmetics postanowiła zadbać teraz także o kobiece dłonie, wprowadzając tej jesieni na rynek nową linię dermokosmetyków do rąk, sygnowanych marką SheHand. Czytaj dalej

  • 3421

    Odnajdź prawdziwe ukojenie i harmonię w japońskim stylu z zestawem pielęgnacyjnym Matcha Latte Set od GLOV

    Perfekcja i minimalizm to główne cechy japońskiego stylu. To także najlepsze określenia nowości od GLOV - zestawu pielęgnacyjnego Matcha Latte Set. Znajdziesz w nim niezbędne akcesoria kosmetyczne w kolorze inspirowanym zdrowym napojem matcha latte. Pozwól sobie na chwilę relaksu z zestawem, który zawiera wszystko to, czego potrzebuje Twoja skóra, aby wyglądała pięknie, zdrowo i naturalnie. Czytaj dalej

  • 3419

    „Herbapol-Lublin” S.A. wprowadza nową markę kosmetyczną

    Korzystając z ponad 70-letniego doświadczenia i wiedzy dotyczącej ziół i roślin, Herbapol wprowadza na rynek nową markę kosmetyczną Polana. Jest to odpowiedź na potrzeby konsumentek, które szukają skutecznych, a zarazem bezpiecznych sposobów dbania o urodę. Polana to oparte na naturalnych składnikach produkty tworzone w Polsce. Czytaj dalej

Czytaj inne

Ciekawostki ze świata

Partner serwisu

Partner serwisu
Partner
serwisu

Współpracujemy z

  •  http://www.kosmetyczni.pl/
  •  http://www.kosmetyki-detergenty.pl/
  •  http://www.kosmetyka.edu.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-farmaceutycznego.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-kosmetycznego.pl/