Ocena bezpieczeństwa kosmetyków kolorowych pod kątem metali ciężkich okiem toksykologa i safety assessora

Inspiracją i motywacją do opracowania tematu niniejszego artykułu są ciągłe (często nieuzasadnione) obawy konsumentów i producentów dotyczące obecności metali ciężkich w kosmetykach kolorowych, takich jak pudry, podkłady, róże do policzków, kosmetyki do makijażu oczu i ust, lakiery i emalie do paznokci. Na początku warto wyjaśnić często błędnie rozumiane i powielane definicje „metali ciężkich”. W literaturze, w zależności od dyscypliny, można znaleźć bardzo wiele definicji dotyczących „metali ciężkich”, które w głównej mierze bazują na kryterium, jakim jest gęstość metalu.

W tym miejscu należy zauważyć, że tego typu kryteria są kompletnie bezwartościowe, gdyż w toksykologii nie ma to większego znaczenia. Jako „ciężar” należy rozumieć swojego rodzaju „obciążenie organizmu”, które przejawia się w tym przypadku jako znaczna (istotna) kumulacja materialna danego metalu w danym kompartmencie ustroju. W takim ujęciu do metali ciężkich zaliczyć można jedynie rtęć, ołów i kadm (oraz coraz częściej arsen). Zatem artykuł ten przedstawia aktualny stan wiedzy na temat obecności ołowiu, rtęci i kadmu w kontekście oceny bezpieczeństwa kosmetyków kolorowych.

Regulacje prawne dotyczące metali ciężkich w produktach kosmetycznych

W krajach Unii Europejskiej nadrzędnym aktem prawnym jest Rozporządzenie nr 1223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych [13]. Zgodnie z tym aktem prawnym, wszystkie produkty kosmetyczne powinny być bezpieczne w normalnych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach stosowania. W szczególności analiza stosunku ryzyka i korzyści nie powinna uzasadniać występowania ryzyka dla zdrowia ludzi. Metale ciężkie (oprócz tiomersalu i soli fenylortęciowych, dopuszczonych jako konserwanty w kosmetykach do oczu) znajdują się na wykazie składników zakazanych w produktach kosmetycznych. Do zanieczyszczeń metalami ciężkimi produktów kosmetycznych dochodzi w procesie wytwarzania lub nieodpowiedniego oczyszczania surowców naturalnych, stosowanych jako składniki np. kosmetyków kolorowych. Jest to problem obejmujący głównie kosmetyki aplikowane na powierzchnię skóry i wargi – szminki, błyszczyki, jak i cienie do powiek oraz inne tego typu produkty czy kremy wybielające. Dlatego istnieje możliwość występowania metali ciężkich w kosmetykach kolorowych, głównie w postaci tzw. zanieczyszczeń śladowych, przez które należy rozumieć niezamierzone substancje obecne w surowcach służących do produkcji gotowego produktu kosmetycznego. Z kolei jako ilości śladowe w myśl Decyzji Wykonawczej Komisji z dnia 25 listopada 2013 r. (w sprawie wytycznych dotyczących załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009) należy uznawać niewielką ilość niezamierzonej substancji w produkcie gotowym [14]. Należy podkreślić, że ilości śladowe muszą być oceniane pod względem bezpieczeństwa produktu gotowego. Jeśli zachodzi sytuacja, w której obecne są ilości śladowe substancji niedozwolonych, to należy koniecznie przedstawić dowody na to, że ich uniknięcie jest niemożliwe ze względów technicznych. Jakie więc ilości metali ciężkich mogą być obecne w produktach kosmetycznych? Niestety nie istnieją odgórne wytyczne prawne, które regulują ilościowo pojęcie zanieczyszczeń śladowych we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Dlatego niektóre kraje wprowadziły własne dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń produktów kosmetycznych metalami ciężkimi. Przykładem może być rynek kosmetyczny Niemiec [15], gdzie od 2017 r. obowiązują nowe dopuszczalne poziomy dla ołowiu (2 ppm; dla past do zębów – 0,5 ppm), kadmu (0,1 ppm), rtęci (0,1 ppm) i arsenu (0,5 ppm). Limity te zostały ustalone na poziomach, których można technicznie uniknąć, a stężenia metali nie mogą być większe niż przedstawione. Warto zwrócić uwagę, że dopuszczalne poziomy dla metali ciężkich są wyższe w przypadku produktów do makijażu profesjonalnego, stosowanego w teatrach i do przedstawień z uwagi na mniejszą częstotliwość stosowania, niż produktów dostępnych komercyjnie.

Metale ciężkie w ocenie bezpieczeństwa produktów kosmetycznych

Czy poziomy metali ciężkich są uwzględnianie w ocenie bezpieczeństwa produktów kosmetycznych? Tak naprawdę nie ma odgórnych regulacji zobowiązujących safety assessorów, tj. specjalistów ds. oceny bezpieczeństwa produktów kosmetycznych, aby uwzględniać w raporcie informacje na ten temat. Należy jednak pamiętać, że w pierwszej części raportu (A. In-formacje na temat bezpieczeństwa produktu kosmetycznego) obligatoryjne jest uwzględnienie w punkcie 4. zanieczyszczeń, ilości śladowych oraz informacji o materiale, z którego wykonano opakowanie. Ta część raportu ma na celu określenie, czy produkt kosmetyczny zawiera substancje, które nie były dodane celowo, a które mogą mieć wpływ na jego bezpieczeństwo. Jako zanieczyszczenia śladowe rozumie się tutaj niezamierzone substancje obecne w surowcach służących do produkcji gotowego produktu kosmetycznego. Z kolei jako ilości śladowe w myśl Decyzji Wykonawczej Komisji z dnia 25 listopada 2013 r. (w sprawie wytycznych dotyczących załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009) rozumie się niewielką ilość niezamierzonej substancji w produkcie gotowym [14]. Warto zauważyć, że ilości śladowe muszą być oceniane pod względem bezpieczeństwa produktu gotowego. Dlatego też należy uwzględnić zanieczyszczenia metalami ciężkimi. Jeśli zachodzi sytuacja, w której obecne są ilości śladowe metali ciężkich, to należy koniecznie przedstawić dowody na to, że ich uniknięcie jest niemożliwe ze względów technicznych. Obecność ilości śladowych metali ciężkich w produktach gotowych można ocenić na dwa sposoby:

  • w oparciu o specyfikacje/dane techniczne lub w odniesieniu do każdego surowca; w oparciu o wiedzę o procesie wytwarzania surowca (pochodzeniu substancji, procesie produkcji, metodzie syntezy, procesie ekstrakcji, zastosowanym rozpuszczalniku itp.);
  • za pomocą analizy fizykochemicznej możliwych zanieczyszczeń surowców oraz w razie potrzeby produktu gotowego (np. dzięki zastosowaniu atomowej spektroskopii absorpcyjnej).

Jak więc odnieść się do ilości śladowych metali w kosmetykach kolorowych? Nie ulega wątpliwości, że odpowiedzialność całkowicie spoczywa na safety assessorze. Zgodnie ze wspomnianą Decyzją Wykonawczą Komisji z dnia 25 listopada 2013 r., ocenę bezpieczeństwa obecności śladowych ilości substancji niedozwolonych (w tym metali ciężkich), w przypadku których nie ma stężeń granicznych określonych w przepisach (sytuacja aktualna w Polsce i innych krajach UE), lecz które mogą wpływać na bezpieczeństwo konsumenta, musi dokonywać osoba przeprowadzająca ocenę bezpieczeństwa gotowego produktu kosmetycznego. Stąd, w razie obecności śladowych ilości metali ciężkich w kosmetykach kolorowych, konieczne jest przedstawienie dowodów na to, że ich uniknięcie jest niemożliwe ze względów technicznych. Należy więc uzasadnić obecność ilości śladowych metali ciężkich, używając wszelkich możliwych źródeł. W przypadku np. szklanych opakowań produktów kosmetycznych są to certyfikaty danych hut szkła. Ponadto obecność ilości śladowych metali ciężkich musi być na najniższym rozsądnie osiągalnym poziomie, przy uwzględnieniu dobrych praktyk produkcji. Osoba przeprowadzająca ocenę bezpieczeństwa musi zdecydować, czy poziomy tych ilości są dopuszczalne z toksykologicznego punktu widzenia i czy produkt jest w dalszym ciągu bezpieczny.

Przegląd aktualnej literatury na temat obecności i zawartości metali ciężkich w kosmetykach kolorowych

Badania dotyczące obecności i zawartości metali ciężkich w kosmetykach kolorowych nie należą do najpopularniejszych. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że w ogóle toksykologia kosmetyków nie jest popularnym nurtem badawczym, a analiza toksykologiczna metali jest dość drogim przedsięwzięciem. Analiza przeglądu literatury fachowej w języku angielskim wskazuje na to, że w ostatnim czasie zostało opublikowanych niewiele artykułów poświęconym tej tematyce. Jeśli już takie artykuły opisują tego typu badania to dotyczą kosmetyków (w tym kolorowych), które są dostępne poza krajami Unii Europejskiej (Jordania, Korea, Chiny) [16-19].

W Polsce zostały opublikowane jak dotąd trzy artykuły – dwa przeglądowe [20-21] oraz jeden doświadczalny [22]. W pierwszych pracach został poruszony problem toksykologicznych aspektów zanieczyszczeń metalicznych w kosmetykach jako przegląd aktualnej sytuacji zarówno w Unii Europejskiej, jak i w rożnych innych krajach (Indie, USA, Kanada). Z kolei artykuł drugi obejmuje analizę metali metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją w płomieniu (F AAS) w 12 kosmetykach kolorowych (6 szminek i 6 pudrów). Co ciekawe, w niektórych próbkach ołów występował na poziomie niedopuszczalny przez FDA. Należy jednak podkreślić, że pomimo tego, iż ołów nie został wykryty w pozostałych produktach z powodu granic wykrywalności danej metody, to nie oznacza to, że metal ten był całkowicie nieobecny.

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę zagadnienia dotyczące metali ciężkich w kosmetykach kolorowych w kontekście oceny bezpieczeństwa produktów kosmetycznych, można dojść do następujących wniosków:

  • metale ciężkie były i są obecne w kosmetykach kolorowych w postaci zanieczyszczeń śladowych;
  • metale ciężkie i ich związki (z wyjątkiem tiomersalu i soli fenylortęciowych jako konserwantów w kosmetykach dla oczu) są zakazane jako składniki kosmetyków zgodnie z Rozporządzeniem nr 1223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącym produktów kosmetycznych;
  • nie ma szczegółowych wytycznych określających dopuszczalne limity metali ciężkich w postaci zanieczyszczeń śladowych w kosmetykach na terenie UE (Niemcy posiadają wewnętrzne przepisy w tym zakresie);
  • obecność zanieczyszczeń metali ciężkich w ilościach śladowych powinna być uwzględniona przez safety assessora zarówno pod kątem zanieczyszczeń surowców, jak i opakowań (np. zawartości metali ciężkich w opakowaniach szklanych kosmetyków);
  • aktualny przegląd literatury w zakresie badań obecności i zawartości metali ciężkich w kosmetykach kolorowych wskazuje na bardzo małe zainteresowanie tym tematem, a badane produkty zazwyczaj dotyczą kosmetyków dostępnych w krajach poza UE;
  • artykuł naukowy dotyczący badań kosmetyków kolorowych (12 produktów) w Polsce (2018) wskazuje na to, że ołów był obecny w niektórych produktach w stężeniu przekraczającym dopuszczalne limity według FDA.


dr Kamil Jurowski
Niezależny badacz naukowy
Wydział Promocji Zdrowia, Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia
www.kamiljurowski.com

Artykuł ukazał się w kwartalniku "Świat Przemysłu Kosmetycznego" 1/2019

Udostępnij materiał w

Nowości kosmetyczne

  • 3177

    BASF: Nowa koncepcja spersonalizowanych kosmetyków

    Coraz więcej osób uważa czynności pielęgnacyjne za klucz do indywidualizmu i różnorodności. BASF spełnia rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące produktów kosmetycznych odzwierciedlających ich indywidualne potrzeby i niuanse ich codziennego życia dzięki nowej koncepcji spersonalizowanych kosmetyków. Czytaj dalej

  • 2537

    Sei bellissima! Jesteś piękna! Trendy w manicure na sezon wiosna / lato 2017 od Nails Company

    Tegoroczna wiosna zapowiada się wyjątkowo soczyście! Po jesiennych trendach w manicure, w których królowały bardziej stonowane odcienie lakierów, nadchodzi czas na prawdziwie kolorystyczny zawrót głowy! Nails Company wita wiosnę serią rajskich błękitów, dziewczęcych różów oraz apetycznych neonów. Czytaj dalej

  • 3104

    COLGATE WPROWADZA PASTY DO ZĘBÓW SMILE FOR GOOD OPRACOWANE ZE SZCZEGOLNĄ TROSKA O ŚRODOWISKO

    Nowa linia past dostępna jest w pierwszej tubce colgate w pełni nadającej się do recyclingu oraz z transparentnie przedstawionymi składnikami i ich działaniem Czytaj dalej

  • 2965

    Kremowe hity na wakacje. Dermokosmetyki, które zmieszczą się w każdej torebce!

    Ile razy zastanawiałaś się przed wyjściem, wziąć ze sobą krem, a może nie będzie wcale potrzebny? Ile razy podczas pakowania, szukałaś opakowania, do którego mogłabyś przełożyć trochę kremu, by nie musieć brać całego słoiczka? Ile razy okazało się, że Twoja torebka jest za mała i krem się do niej po prostu nie mieści? Jeśli kiedykolwiek musiałaś zadawać sobie te pytania lub miałaś podobne dylematy, to te czasy właśnie się skończyły. A to wszystko za sprawą wygodnego, praktycznego opakowania w wersji podróżnej od BioDermic Dermocosmetics. Czytaj dalej

  • 2938

    Pielęgnacja okolic oczu. Delikatna skóra pod specjalnym nadzorem

    Piękne spojrzenie wymaga pięknej oprawy i nie chodzi nam w tym momencie o wystrzałowy makijaż. Skóra w okolicach oczu jest niezwykle delikatna, niemal pozbawiona gruczołów łojowych, co sprawia, że starzeje się najszybciej. Dodatkowo wszystkie wiemy, że śmiech to zdrowie, ale nawet ono ma swoją cenę… Ale na pewno nie będziemy nikogo zniechęcać do rozdawania uśmiechów, wręcz przeciwnie. Więc co zrobić, żeby zjeść ciastko i mieć ciastko? Czytaj dalej

  • 2929

    BIO - kremowa odsłona piękna

    Niedawno na rynku pojawiła się nowa seria kosmetyków BioDermic Dermocosmetics sygnowanych hasłem „BIO warto”. Marka podkreśla, że warto, „bio” udoskonalone receptury kosmetyków pozwalają uzyskać efekty zbliżone do profesjonalnych zabiegów kosmetycznych i sprawić by skóra była piękna i zdrowa. W czym tkwi sekret? Czytaj dalej

  • 2642

    RÓŻANY KREM NAWILŻAJĄCO-WYGŁADZAJĄCY 30+ z serii ROSE REVITA EXPERT™ Eveline Cosmetics

    Przełomowa, innowacyjna TECHNOLOGIA REGENERACJI KOMÓREK zainspirowana została badaniami nad mechanizmem naprawy uszkodzeń DNA komórek skóry (nagroda Nobla w dziedzinie chemii w 2015 roku). Stymuluje skórę do wytwarzania tioredoksyny, białka zaangażowanego w ochronę komórki przed stresem oksydacyjnym i szkodliwym działaniem promieniowania UV, przedłużającego życie komórek. Czytaj dalej

  • 2641

    RÓŻANY KREM ROZŚWIETLAJĄCY POD OCZY I NA POWIEKI z serii ROSE REVITA EXPERT™ Eveline Cosmetics

    Przełomowa, innowacyjna TECHNOLOGIA REGENERACJI KOMÓREK zainspirowana została badaniami nad mechanizmem naprawy uszkodzeń DNA komórek skóry (nagroda Nobla w dziedzinie chemii w 2015 roku). Stymuluje skórę do wytwarzania tioredoksyny, białka zaangażowanego w ochronę komórki przed stresem oksydacyjnym i szkodliwym działaniem promieniowania UV, przedłużającego życie komórek. Czytaj dalej

  • 2640

    Natalia Szroeder ambasadorką lakierów Nails Company

    Natalia Szroeder uznawana jest za jedną z najzdolniejszych i najbardziej popularnych wokalistek młodego pokolenia. To artystka, która nie boi się wyzwań. Tym razem będziemy mogli zobaczyć ją w roli ambasadorki lakierów hybrydowych marki Nails Company. Czytaj dalej

  • 2623

    Przeciwzmarszczkowe Serum Maksymalnie Odmładzające Multi - Lifting Hybrydowy 24H LA LUXE PARIS 100% KWAS HIALURONOWY

    MULTI-LIFTING HYBRYDOWY™ to skuteczna seria gwarantująca spektakularny efekt anti-aging. Działa niczym aktywna fuzja 3 zabiegów estetycznych: nici hialuronowych, wypełnienia kolagenowego oraz liftingu peptydowego. Silnie ujędrnia i napina, wygładza zmarszczki i modeluje owal twarzy, przywracając mu odpowiednie proporcje oraz młodzieńczy kształt zbliżony do litery V. Czytaj dalej

  • 2622

    Intensywnie - Liftingujący Krem - Koncentrat Regenerujący 60+ Multi - Lifting Hybrydowy 24H LA LUXE PARIS

    MULTI-LIFTING HYBRYDOWY™ to skuteczna seria gwarantująca spektakularny efekt anti-aging. Działa niczym aktywna fuzja 3 zabiegów estetycznych: nici hialuronowych, wypełnienia kolagenowego oraz liftingu peptydowego. Silnie ujędrnia i napina, wygładza zmarszczki i modeluje owal twarzy, przywracając mu odpowiednie proporcje oraz młodzieńczy kształt zbliżony do litery V. Czytaj dalej

  • 2621

    Ultranawilżające mleczko do ciała BAMBUS I ALOES z linii Botanic Expert Eveline Cosmetics

    Ultra nawilżające mleczko do ciała BAMBUS I ALOES z linii Botanic Expert marki Eveline Cosmetics błyskawicznie rewitalizuje, regeneruje i energizuje skórę. Czytaj dalej

  • 2620

    PRZECIWZMARSZCZKOWY KREM REGENERUJĄCY Z serii MEN X-TRÊME anti-age

    Nowatorska formuła kremu oparta na zaawansowanej technologii TRIPLE FORCE X-TRÊME ANTI-AGE™ działa kompleksowo przeciw wszystkim oznakom starzenia się skóry oraz problemom skóry po goleniu. Zapewnia wielokierunkowe działanie redukujące zmarszczki i opóźniające proces starzenia się skóry. Intensywnie nawilża, odżywia, zwiększa dotlenienie komórek, dostarcza energii oraz zapewnia cerze świeży wygląd. Regeneruje, ujędrnia i napina skórę. Czytaj dalej

  • 2619

    LUKSUSOWE SERUM UJĘDRNIAJĄCE Z DROBINKAMI ZŁOTA z serii 24K GOLD Eveline Cosmetics

    UKIERUNKOWANY LIFTING KORYGUJĄCY NIEDOSKONAŁOŚCI CIAŁA LUKSUSOWE SERUM UJEDRNIAJĄCE z formułą zawierająca kompozycje starannie wyselekcjonowanych składników aktywnych zapewnia efekt profesjonalnego liftingu i wysmuklenia sylwetki. Rewolucyjna formuła na licencji światowych patentów, wzbogacona 24k złotem, wspiera odbudowę siatki kolagenowych włókien podporowych, wzmacniając strukturę skóry. Redukuje podskórna tkankę tłuszczową, uwypuklając zgrabne kształty ciała. Skoncentrowana formuła serum dzień po dniu przeciwdziała zwiotczeniu skóry, wyszczupla i pomaga modelować atrakcyjną sylwetkę. Efekt 14 dniowej kuracji to zmniejszona objętość tkanki tłuszczowej oraz ujędrnienie partii ciała objętych spadkiem sprężystości. Czytaj dalej

  • 2618

    LUKSUSOWE SERUM MODELUJĄCE BRZUCH, UDA, POŚLADKI z serii 24K GOLD Eveline Cosmetics

    ANTI-CELLULITE SHAPING EXPERT ZAAWANSOWANY RYTUAŁ SILNIE UJĘDRNIAJĄCY LUKSUSOWE SERUM MODELUJĄCE wzbogacone drobinkami czystego 24-karatowego złota zapewnia efekt precyzyjnego konturowania sylwetki. Rewolucyjna formuła na licencji światowych patentów, oparta na najskuteczniejszych kompleksach aktywnych, pomaga modelować kształty ciała oraz intensywnie wygładza niedoskonałości problematycznych obszarów ciała spowodowane cellulitem. Dzień po dniu, serum pozwala udoskonalić kształty ciała, unosząc zwiotczałą skórę i przywracając jej naturalne napięcie. Rezultat: skóra ciała jest silnie ujędrniona, kontury ciała wymodelowane, o idealnych kształtach. Czytaj dalej

Czytaj inne

Ciekawostki ze świata

Partner serwisu

Partner serwisu
Partner
serwisu

Współpracujemy z

  •  http://www.kosmetyczni.pl/
  •  http://www.kosmetyki-detergenty.pl/
  •  http://www.kosmetyka.edu.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-farmaceutycznego.pl/
  •  http://swiat-przemyslu-kosmetycznego.pl/